Frictieloosheid de aanjager voor het verloren spel

In het artikel ‘Een goed leven? There’s no app for that’ op de Correspondent schrijft Sanne Blauw:

“Bij manieren om het leven efficiënter te maken, wordt vaak voorbijgegaan aan wat er verloren raakt. Vaak zijn dat dingen waarvan de waarde lastiger te berekenen is. Zelfs al konden we er een getal op plakken, dan zou dat alsnog een subjectieve waardering zijn” (Blauw, 2019, pp.30).

Bovenstaande quote is voor mij een bevestiging dat de vraag waarmee ik mijn onderzoek begon bij meer mensen opvalt. Zoekend naar de herkomst van deze efficiëntie drang kom ik in het artikel van Sanne Blauw de term frictie tegen. Deze term wordt de rode draad in mijn afstudeer onderzoek. Frictie ontstaat wanneer iets moeite kost, er hobbels zijn of iets niet gestroomlijnd is.

De drijfveer van veel technologiebedrijven is om deze frictie tot het uiterste te minimaliseren en hiermee een frictieloze ervaring te creëren.

“Ondervind ik te veel frictie, in de stad, langs apps en op internet, is het te ingewikkeld om mijn smartwatch te gebruiken, of mijn slimme thermostaat of verlichtingsapp dan raak ik uit het zicht en zal mijn profiel vervagen. Frictieloos of seamless design is daarom al sinds de jaren negentig het ideaal van soft- en hardware-ontwikkeling en een van de belangrijke dogma’s van het dadaïsme” (Rasch, 2020, p.16).

Een frictieloze ervaring is gemakkelijk en kost weinig inspanning. Een concreet voorbeeld is infinite scroll. Dit is een ontworpen element waardoor er geen einde aan een pagina zit, met als gevolg dat er ook geen moment ontstaat waarin we een bewuste keuze maken of we willen door scrollen of niet. Voor de bedrijven achter de platformen levert deze frictieloosheid geld op. Hoe langer de gebruiker op een platform zit, hoe meer er geklikt wordt, hoe hoger de winst.

Ik begon mijn onderzoek vanuit de verbijstering dat veel handelingen zonder enige inspanning verlopen. Het streven naar frictieloosheid vanuit de technologie bedrijven blijkt hierin een van de aanjagers te zijn. Het zorgt ervoor dat het spel waarin ik zelf onderzoek, experimenteer, faal en ontdek naar de achtergrond verdwijnt. Ik besluit daarom te experimenteren met middelen om de frictie terug te brengen in de frictieloze omgeving. Zo forceer ik mijn duim met elastieken waardoor ik veel meer inspanning moet doen om op mijn mobiel te navigeren.